SCHAATSKUNST 1 | Sir William Nicholson...
Schaatsen en kunst hebben op het eerste gezicht misschien niet zoveel met elkaar te maken. Maar wie er scherper naar kijkt ziet dat er toch allerlei raakvlakken zijn. Buiten dat hou ik zelf erg van schaatsen en ik hou me er al mijn leven lang mee bezig. Het ligt dus voor de hand dat ik de kunstzinnige kant er van onderzoek. Niet zozeer de bekende schilderijen met ijsvermaak van Hendrick Avercamp of Jan van Goyen, maar vooral de verrassingen die je even niet zag aankomen. En natuurlijk met de buitengewone schoonheid van bewegen over bevroren water. Misschien wel de mooiste manier van menselijk voortbewegen. Je bent van harte uitgenodigd om mee te gaan langs een aantal bijzondere verhalen waar schaatsen en kunst elkaar ontmoeten.
Ooit stond er in het ledenblad van de KNSB een serie verhalen van Marnix Koolhaas over schaatskunst en als ik het me goed herinner gingen die vooral over schilderijen. Daarbij kwam natuurlijk steeds Hendrick Avercamp ter sprake. Hoewel die eigenlijk meer ijspret dan schaatsers schilderde hangt er werk van hem in onder andere het Rijksmuseum (op www.rijksmuseum.nl vind je een fijne zoekfunctie). Avercamp (1585-1634) was doofstom, begon al vroeg met tekenen en kwam in aanraking met werk van Vlaamse schilders. Die schilderden vaak landschappen met een hoge horizon (handig omdat je dan van bovenaf kijkt) en met mensen erop die ergens mee bezig zijn. Avercamp gebruikte dat ook. Zijn schilderijen zijn vaak zoekplaatjes waar meestal vrijende paartjes en blote billen in verstopt zijn. Maar ik dwaal af want ik wilde het helemaal niet over Avercamp hebben.
Want dichtbij mijn huis, bij Imagine aan de Bergstraat in Wageningen waar ik graag een kopje koffie drink, vond ik een prachtige kleuren houtsnede van William Nicholson. Met een ijstafereel waarbij een vrouw achter een stoel staat en verder naar achteren schaatsers over het ijs bewegen. En als ik goed kijk dan zie ik ineens dat ze niet zomaar schaatsen. Nee ze dansen. Op een manier die doet denken aan de Jazzcotech Dancers die ik ooit eens bij een jazzconcert aan het werk zag en die vriend en vijand verbaasden met ongekende moves. Het kan ook hiphop zijn trouwens. Want kijk die schaatsers van Nicholson eens swingen en grooven. En ik kan het niet goed zien, maar staat daar bij de oever nou een bandje te spelen? En de mevrouw met linten aan haar joyeuze hoed snelt vast naar de muziek. Om ook een dansje te wagen schat ik. En ik kan het ook niet laten om te denken dat de kunstenaar iets met deze mevrouw gehad moet hebben.
Sir William Newzam Prior Nicholson (1872-1949) was een Engelse kunstenaar die stillevens, landschappen en portretten schilderde. Maar die dus ook houtsnedes maakte. Opgroeiend in Newark kreeg hij kunst- en tekenlessen, belandde hij op een kunstopleiding en via via weer op de Académie Julian in Parijs. Ik lees dat zijn vrouw Mabel Pryde en één van hun vier kinderen in juli 1918 aan de Spaanse Griep bezweken. Wat een drama moet dat geweest zijn. Dat leest nu in coronatijd toch anders dan daarvoor. En of het in die tijd allemaal anders ging weet ik niet, maar hij trouwde in oktober 1919 alweer met Edith Stuart-Wortley en hield het volgens de overlevering met nog een aantal andere vrouwen. Misschien ook wel met de mevrouw op de houtsnede. Wat ik verder nog heel bijzonder vind is dat hij in de jaren 30 les gaf aan ene meneer Winston Churchill. Churchill noemde Nicholson de persoon van wie hij het meest over schilderen had geleerd. En dat geeft zo vlak naast Hotel de Wereld toch weer het gevoel dat alles met alles samenhangt.
Hier ziet u een afbeelding van de houtsnede. Dat haalt het natuurlijk niet bij het origineel dat gemaakt is met dezelfde handen die ook die van Winston Churchill geschud moeten hebben. En dat trouwens voor een bescheiden bedrag te koop is.
Als u als oplettende lezer tips, aanvullingen of opmerkingen heeft hoor ik die graag. Stuur een berichtje naar info@robbertkamphuis.nl.
